📖Θεωρία
Αναλυτική εξήγηση των εννοιών της παραγράφου
Γ΄ Λυκείου · Κεφ. 1 - Όριο - Συνέχεια Συνάρτησης
§1.8 Συνέχεια Συνάρτησης
🔗Ορισμός της συνέχειας
- •Η είναι συνεχής στο (σημείο του πεδίου ορισμού της) όταν το όριο ισούται με την τιμή:
- •Η ΔΕΝ είναι συνεχής στο όταν: (α) δεν υπάρχει το όριό της στο , ή (β) υπάρχει το όριο αλλά είναι διαφορετικό από την τιμή . Π.χ. η με για και είναι ασυνεχής στο 1: το όριο είναι .
- •Συνεχής συνάρτηση λέγεται αυτή που είναι συνεχής σε όλα τα σημεία του πεδίου ορισμού της.
✅Ποιες συναρτήσεις είναι συνεχείς
- •Συνεχείς σε όλο το πεδίο ορισμού τους: οι πολυωνυμικές, οι ρητές, οι και , η εκθετική και η λογαριθμική .
- •Πράξεις: αν οι , είναι συνεχείς στο , τότε είναι συνεχείς και οι , , (με ), , . Συνεχής είναι και η σύνθεση συνεχών συναρτήσεων.
📏Συνέχεια σε διάστημα
- •Η είναι συνεχής σε ανοικτό διάστημα (α, β) όταν είναι συνεχής σε κάθε σημείο του.
- •Η είναι συνεχής σε κλειστό διάστημα [α, β] όταν είναι συνεχής στο (α, β) και επιπλέον και .
🎯Θεώρημα Bolzano
- •Αν η είναι συνεχής στο κλειστό [α, β] και ισχύει , τότε υπάρχει ένα τουλάχιστον με — δηλαδή η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο (α, β).
- •Συνέπεια: μια συνεχής συνάρτηση που δε μηδενίζεται σε ένα διάστημα διατηρεί σταθερό πρόσημο εκεί.
⛰️Ενδιάμεσων τιμών & Μέγιστης-Ελάχιστης
- •Θεώρημα ενδιάμεσων τιμών (γενίκευση του Bolzano): αν η είναι συνεχής στο [α, β] με , τότε για κάθε τιμή η ανάμεσα στα , υπάρχει ∈ (α, β) με η.
- •Θεώρημα μέγιστης & ελάχιστης τιμής: αν η είναι συνεχής στο [α, β], τότε παίρνει μια μέγιστη τιμή Μ και μια ελάχιστη τιμή . Το σύνολο τιμών της είναι το κλειστό διάστημα [, ]. Π.χ. η , , είναι συνεχής με και , άρα σύνολο τιμών [−1, 1].
- •Σύνολο τιμών συνεχούς και γνησίως μονότονης: αν η είναι συνεχής και γνησίως μονότονη σε ένα διάστημα, το σύνολο τιμών της είναι πάλι διάστημα, με άκρα τα όρια της στα άκρα του πεδίου ορισμού — με την ίδια σειρά αν είναι γνησίως αύξουσα, αντεστραμμένη αν είναι γνησίως φθίνουσα. Π.χ. η είναι συνεχής και γνησίως φθίνουσα στο ℝ, με και , άρα έχει σύνολο τιμών το .
🎯Θέμα Α — έλεγχος θεωρίας
1Σωστό / Λάθος
Η είναι συνεχής στο όταν .
2Πολλαπλής επιλογής
Το θεώρημα Bolzano εγγυάται ρίζα όταν η είναι συνεχής στο [α, β] και:
3Πολλαπλής επιλογής
Ποια από τις παρακάτω είναι συνεχής σε όλο το ℝ;
4Σωστό / Λάθος
Αν μια συνεχής δε μηδενίζεται σε ένα διάστημα, διατηρεί σταθερό πρόσημο εκεί.
5Πολλαπλής επιλογής
Αν η είναι συνεχής στο [α, β], το σύνολο τιμών της είναι:
6Πολλαπλής επιλογής
Η με για και στο είναι:
7Πολλαπλής επιλογής
Δίνεται η με για και για . Για ποια τιμή του α είναι η συνεχής στο 2;
8Σωστό / Λάθος
Αν η είναι συνεχής στο και , τότε η εξίσωση δεν έχει ρίζα στο .
9Πολλαπλής επιλογής
Ποιο θεώρημα εξασφαλίζει ότι μια συνεχής στο με παίρνει κάθε τιμή ανάμεσα στα και ;
10Σωστό / Λάθος
Η με για και είναι συνεχής στο 3.
💡Λυμένες ασκήσεις βήμα-βήμα
Δες πώς εφαρμόζεται η θεωρία — κάθε βήμα δείχνει την έννοια που χρησιμοποιείται.
- 1Μεσαίοlg-1.8-gen3Δίνεται η συνάρτηση ∈ ℝ. Να δικαιολογήσετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο διάστημα (1, 2) και στη συνέχεια να υπολογίσετε την τιμή του γινομένου .Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1Βήμα 1 — Η είναι πολυωνυμική, άρα συνεχής σε όλο το ℝ και ειδικότερα στο κλειστό διάστημα [1, 2].
- 2Βήμα 2 — Τιμές στα άκρα: και .
- 3Βήμα 3 — Είναι , δηλαδή η παίρνει ετερόσημες τιμές στα άκρα.
- 4Από το θεώρημα Bolzano υπάρχει ένα τουλάχιστον ∈ (1, 2) με , άρα η εξίσωση έχει ρίζα στο (1, 2).
- 5Άρα
- 1
- 2Εύκολοlg-1.8-gen1Δίνεται η συνάρτηση με , για , και , για , όπου α πραγματικός αριθμός. Να βρείτε την τιμή του α ώστε η να είναι συνεχής στο σημείο .Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1Βήμα 1 — Αριστερό όριο: lim(x→1⁻) = lim(x→1⁻) .
- 2Βήμα 2 — Δεξιό όριο και τιμή: lim(x→1⁺) = lim(x→1⁺) και .
- 3Βήμα 3 — Για να είναι η συνεχής στο 1 πρέπει αριστερό όριο = δεξιό όριο , δηλαδή .
- 4Άρα
- 1
- 3Μεσαίοlg-1.8-m1Να αποδείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .Λύση βήμα-βήμα
- 1Έστω , συνεχής (πολυωνυμική) στο .
- 2Είναι και , άρα .
- 3Από το θεώρημα Bolzano υπάρχει με .
- 1
- 4Εύκολοlg-1.8-e1Να εξετάσετε αν η είναι συνεχής στο .Λύση βήμα-βήμα
- 1Η είναι πολυωνυμική, άρα .
- 2Επίσης .
- 3Αφού , η είναι συνεχής στο 2.
- 1
- 5Μεσαίοlg-1.8-m2Για ποια τιμή του α είναι η συνάρτηση , με για και , συνεχής στο 0;Λύση βήμα-βήμα
- 1Για να είναι συνεχής στο 0 πρέπει .
- 2Είναι , ενώ .
- 3Άρα πρέπει .
- 1
- 6Εύκολοlg-1.8-gen2Δίνεται η συνάρτηση με , για , και . Να βρείτε την τιμή του λ ώστε η να είναι συνεχής στο σημείο .Λύση βήμα-βήμα
- 1Βήμα 1 — Απλοποίηση: για είναι .
- 2Βήμα 2 — Όριο: lim(x→5) = lim(x→5) (x + 5) = 5 + 5 = 10.
- 3Βήμα 3 — Συνέχεια στο 5 σημαίνει = lim(x→5) , δηλαδή .
- 4Άρα
- 1
✏️Προτεινόμενες προς λύση
Δοκίμασε μόνος σου — η λύση εμφανίζεται όταν την ζητήσεις.
- 1Δύσκολοlg-1.8-gen4Δίνεται η συνάρτηση : ℝ → ℝ με , για , και , για , όπου α, β πραγματικοί αριθμοί. Γνωρίζουμε ότι η είναι συνεχής στο σημείο και ότι . Να υπολογίσετε την τιμή .
- 2Μεσαίοlg-1.8-gen3Δίνεται η συνάρτηση ∈ ℝ. Να δικαιολογήσετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο διάστημα (1, 2) και στη συνέχεια να υπολογίσετε την τιμή του γινομένου .
- 3Μεσαίοlg-1.8-m2Για ποια τιμή του α είναι η συνάρτηση , με για και , συνεχής στο 0;
- 4Μεσαίοlg-1.8-m1Να αποδείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .
- 5Δύσκολοlg-1.8-h1Να αποδείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο διάστημα .
🧩Μεθοδολογίες — πώς λύνω κάθε τύπο
Πάτα κάθε μέθοδο για να δεις πότε εφαρμόζεται και τα βήματα.
Πότε
Όταν ζητείται αν η είναι συνεχής σε σημείο .
Βήματα
- 1Υπολόγισε το (αν είναι κλαδική, και τα δύο πλευρικά όρια).
- 2Υπολόγισε την τιμή .
- 3Η είναι συνεχής στο αν και μόνο αν .
Παράδειγμα
Η με για και είναι ασυνεχής στο 1: το όριο είναι .
📝Φυλλάδιο εξάσκησης
📝 Φυλλάδιο — 10 ασκήσεις προς λύση
- 1Δίνεται για και για . Είναι συνεχής στο ;
- 2Δίνεται για και για . Για ποια τιμή του α είναι συνεχής στο ;
- 3Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .
- 4Να βρείτε το πρόσημο της .
- 5Ποιο είναι το σύνολο τιμών της στο ;
- 6Δίνεται για και . Είναι συνεχής στο ;
- 7Πόσες ρίζες έχει η (η είναι γνησίως αύξουσα);
- 8Σωστό ή Λάθος: κάθε πολυωνυμική συνάρτηση είναι συνεχής σε όλο το ℝ.
- 9Δίνεται για και για . Είναι συνεχής στο για κάθε α;
- 10Η είναι συνεχής στο με και . Έχει ρίζα στο ;
🚀Πάμε παρακάτω — ασκήσεις αυξημένης δυσκολίας
Προσπάθησε πρώτα μόνος σου — μετά άνοιξε την πλήρη λύση.
🔥Προχωρημένες5 ασκήσεις
1
Δίνεται για και για . Είναι συνεχής στο ;
2
Δίνεται για και για . Για ποια τιμή του α είναι συνεχής στο ;
3
Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .
4
Να βρείτε το πρόσημο της .
5
Ποιο είναι το σύνολο τιμών της στο ;
💎Πολύ δύσκολες5 ασκήσεις
1
Δίνεται για και . Για ποια τιμή του α είναι η συνεχής στο ;
2
Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει ακριβώς μία ρίζα.
3
Να βρείτε το πρόσημο της συνεχούς συνάρτησης .
4
Δίνεται για και για . Να βρείτε τα , ώστε η να είναι συνεχής στο και .
5
Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον λύση στο .
🏛️Θέματα τύπου Πανελληνίων5 θέματα
Θ1
Δίνεται για και για .
α) Να βρείτε το .
β) Να βρείτε το αριστερό όριο της στο .
γ) Να βρείτε το δεξιό όριο της στο .
δ) Για ποιο είναι η συνεχής στο ;
ε) Για , είναι η συνεχής σε όλο το ℝ;
Θ2
Δίνεται η συνάρτηση .
α) Να εξηγήσετε γιατί η είναι συνεχής.
β) Να υπολογίσετε τα και .
γ) Τι εξασφαλίζει το θεώρημα Bolzano;
δ) Να δείξετε ότι η είναι γνησίως αύξουσα.
ε) Πόσες ρίζες έχει η εξίσωση ;
Θ3
Δίνεται η συνάρτηση .
α) Να βρείτε τις ρίζες της .
β) Να εξηγήσετε γιατί η είναι συνεχής.
γ) Να βρείτε το πρόσημο της στα διαστήματα που ορίζουν οι ρίζες.
δ) Να λύσετε την ανίσωση .
ε) Να λύσετε την ανίσωση .
Θ4
Δίνεται για και .
α) Για , να απλοποιήσετε την .
β) Να βρείτε το .
γ) Για ποια τιμή του είναι η συνεχής στο ;
δ) Με , να υπολογίσετε το .
ε) Με , είναι η συνεχής σε όλο το ℝ;
Θ5
Η συνάρτηση είναι συνεχής στο με και .
α) Εγγυάται το θεώρημα ενδιάμεσων τιμών ότι η παίρνει την τιμή ;
β) Εγγυάται ότι παίρνει την τιμή ;
γ) Αν επιπλέον η είναι γνησίως αύξουσα, ποιο είναι το σύνολο τιμών της;
δ) Με την γνησίως αύξουσα, να λύσετε την εξίσωση .
ε) Εγγυάται το θεώρημα μέγιστης-ελάχιστης τιμής ότι η έχει μέγιστο και ελάχιστο;
📝Διαγωνίσματα
Δούλεψέ το σαν κανονικό διαγώνισμα — μετά άνοιξε τις πλήρεις λύσεις. Εκτυπώνεται καθαρό (χωρίς λύσεις).
📝 Mini-test — §1.8 Συνέχεια
Ύλη: §1.8Διάρκεια: 20΄
ΘΕΜΑ Α
α) Πότε μια συνάρτηση είναι συνεχής στο σημείο ;
β) Τι εξασφαλίζει το θεώρημα Bolzano;
ΘΕΜΑ Β
α) Δίνεται για και για . Είναι συνεχής στο ;
β) Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει ρίζα στο .
📝 Διαγώνισμα — Όρια & Συνέχεια
Ύλη: §1.4–§1.8Διάρκεια: 2 ώρες
ΘΕΜΑ Α
α) Πότε μια συνάρτηση λέγεται συνεχής στο σημείο ;
β) Σωστό ή Λάθος: αν τα δύο πλευρικά όρια στο υπάρχουν και είναι ίσα, τότε υπάρχει το .
γ) Σωστό ή Λάθος: η μορφή δίνει πάντα όριο ίσο με .
δ) Να διατυπώσετε το θεώρημα Bolzano.
ε) Να συμπληρώσετε την τιμή του ορίου .
ΘΕΜΑ Β
Να υπολογίσετε τα παρακάτω όρια.
α) .
β) .
γ) .
δ) .
ΘΕΜΑ Γ
Δίνεται η συνάρτηση για και για .
α) Να βρείτε το αριστερό και το δεξιό όριο της στο (συναρτήσει των α, β).
β) Να βρείτε τη σχέση των α, β ώστε η να είναι συνεχής στο .
γ) Αν , να βρείτε το .
δ) Με , να εξετάσετε αν η είναι συνεχής σε όλο το ℝ.
ΘΕΜΑ Δ
Δίνεται η συνάρτηση .
α) Να δείξετε ότι η είναι συνεχής και γνησίως αύξουσα στο ℝ.
β) Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .
γ) Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει ακριβώς μία ρίζα στο ℝ.
δ) Αν ρ είναι η ρίζα, να βρείτε το πρόσημο της για και για .
📝 Συνολικό Διαγώνισμα — Κεφάλαιο 1 (Όριο – Συνέχεια)
Ύλη: §1.1–§1.8Διάρκεια: 3 ώρες
ΘΕΜΑ Α
α) Πότε υπάρχει το ;
β) Σωστό ή Λάθος: .
γ) Να διατυπώσετε το θεώρημα Bolzano.
δ) Σωστό ή Λάθος: αν η είναι συνεχής στο , τότε παίρνει μέγιστη και ελάχιστη τιμή.
ε) Για ρητή με , να συμπληρώσετε: ...
ΘΕΜΑ Β
Να υπολογίσετε τα παρακάτω όρια.
α) .
β) .
γ) .
δ) .
ΘΕΜΑ Γ
Δίνεται για και .
α) Για , να απλοποιήσετε την .
β) Να βρείτε το .
γ) Για ποια τιμή του είναι η συνεχής στο ;
δ) Με , να λύσετε την εξίσωση .
ΘΕΜΑ Δ
Δίνεται η συνάρτηση .
α) Να αποδείξετε ότι η είναι συνεχής και γνησίως αύξουσα στο ℝ.
β) Να δείξετε ότι η εξίσωση έχει μία τουλάχιστον ρίζα στο .
γ) Να δείξετε ότι η ρίζα είναι μοναδική.
δ) Αν ρ η ρίζα, να βρείτε το πρόσημο της .
Πηγή: Σχολικό βιβλίο (ΙΤΥΕ «Διόφαντος») + μεθοδολογία/ασκήσεις βασισμένες σε ΙΕΠ & Πανελλήνιες
🧠 Τεστάρισε την έννοια
Quiz με άμεσο feedback — μετράει στην εικόνα δεξιοτήτων σου.