📖Θεωρία
Αναλυτική εξήγηση των εννοιών της παραγράφου
Γ΄ Γυμνασίου · Κεφ. 1 - Αλγεβρικές παραστάσεις
§1.8 Ε.Κ.Π. & Μ.Κ.Δ. αλγεβρικών παραστάσεων
📖Ορισμοί
- •Μέγιστος Κοινός Διαιρέτης (ΜΚΔ) δύο ή περισσότερων ακέραιων αλγεβρικών παραστάσεων είναι η παράσταση με τον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό (και αριθμητικό συντελεστή) που διαιρεί καθεμία από αυτές.
- •Ελάχιστο Κοινό Πολλαπλάσιο (ΕΚΠ) δύο ή περισσότερων ακέραιων αλγεβρικών παραστάσεων είναι η αλγεβρική παράσταση με τον μικρότερο δυνατό βαθμό (και αριθμητικό συντελεστή) που έχει ως παράγοντα καθεμία από αυτές.
🧮Μέθοδος εύρεσης
- •Βήμα 1: Αναλύουμε κάθε αλγεβρική παράσταση σε γινόμενο πρώτων παραγόντων (παραγοντοποίηση).
- •Βήμα 2 — ΜΚΔ: γινόμενο των ΚΟΙΝΩΝ παραγόντων με τον ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ εκθέτη.
- •Βήμα 3 — ΕΚΠ: γινόμενο ΟΛΩΝ των παραγόντων (κοινών και μη κοινών) με τον ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ εκθέτη.
🔗Σχέση ΜΚΔ και ΕΚΠ
- •Για δύο αλγεβρικές παραστάσεις Α και Β ισχύει η θεμελιώδης σχέση:
- •Χρησιμοποιούμε τον ΜΚΔ για να απλοποιούμε ρητές παραστάσεις και να βρίσκουμε τον κοινό παράγοντα. Χρησιμοποιούμε το ΕΚΠ όταν θέλουμε κοινό παρονομαστή (πρόσθεση ή αφαίρεση ρητών παραστάσεων).
🎯Θέμα Α — έλεγχος θεωρίας
1Σωστό / Λάθος
Ο ΜΚΔ δύο παραστάσεων είναι το γινόμενο των κοινών παραγόντων με τον μικρότερο εκθέτη.
2Σωστό / Λάθος
Το ΕΚΠ είναι το γινόμενο όλων των παραγόντων (κοινών και μη) με τον μεγαλύτερο εκθέτη.
3Σωστό / Λάθος
Ισχύει .
4Πολλαπλής επιλογής
Ποιος είναι ο ΜΚΔ των και ;
5Πολλαπλής επιλογής
Ποιο είναι το ΕΚΠ των και ;
6Πολλαπλής επιλογής
Ποιος είναι ο ΜΚΔ των και ;
💡Λυμένες ασκήσεις βήμα-βήμα
Δες πώς εφαρμόζεται η θεωρία — κάθε βήμα δείχνει την έννοια που χρησιμοποιείται.
- 1Μεσαίοgg-ekp-m4Δίνονται οι παραστάσεις και . α) Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους. β) Να επαληθεύσεις ότι ισχύει Ε.Κ.Π. · Μ.Κ.Δ. .Λύση βήμα-βήμα
- 1α) Οι δύο παραστάσεις είναι ήδη σε γινόμενο.
- 2Οι συντελεστές 4 και 6 έχουν Ε.Κ.Π.
- 3και Μ.Κ.Δ.
- 4.
- 5Ο παράγοντας έχει εκθέτες 2 και 1, ο παράγοντας έχει εκθέτες 1 και 2.
- 6Άρα Ε.Κ.Π.
- 7και Μ.Κ.Δ.
- 8.
- 9β) Υπολογίζουμε χωριστά τα δύο γινόμενα.
- 10Το πρώτο: Ε.Κ.Π.
- 11· Μ.Κ.Δ.
- 12.
- 13Το δεύτερο: .
- 14Τα δύο αποτελέσματα είναι ίσα, άρα η σχέση επαληθεύεται.
- 15Ο λόγος που ισχύει πάντα είναι απλός: κάθε παράγοντας μπαίνει στο Ε.Κ.Π.
- 16με τον ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ εκθέτη και στον Μ.Κ.Δ.
- 17με τον ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ, οπότε το άθροισμα των δύο εκθετών είναι ακριβώς το άθροισμα των εκθετών στις δύο αρχικές παραστάσεις.
- 1
- 2Εύκολοgg-ekp-e3Να χαρακτηρίσεις τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες. α) Ο Μ.Κ.Δ. δύο παραστάσεων έχει πάντα βαθμό μικρότερο ή ίσο με τον βαθμό καθεμιάς από αυτές. β) Το Ε.Κ.Π. δύο παραστάσεων είναι πάντα το γινόμενό τους. γ) Αν ο Μ.Κ.Δ. δύο παραστάσεων είναι 1, τότε οι παραστάσεις δεν έχουν κοινό παράγοντα. δ) Για τις παραστάσεις και ισχύει Μ.Κ.Δ. . ε) Για δύο παραστάσεις και ισχύει Ε.Κ.Π. · Μ.Κ.Δ. .Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1α) ΣΩΣΤΗ.
- 2Ο Μ.Κ.Δ.
- 3είναι κοινός διαιρέτης, δηλαδή διαιρεί και τις δύο παραστάσεις, οπότε δεν μπορεί να έχει μεγαλύτερο βαθμό από καμία τους.
- 4β) ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ.
- 5Το γινόμενο είναι μεν κοινό πολλαπλάσιο, αλλά όχι πάντα το ελάχιστο.
- 6Για παράδειγμα, τα και έχουν γινόμενο .
- 7Το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιό τους όμως είναι Ε.Κ.Π.
- 8.
- 9Το γινόμενο ισούται με το Ε.Κ.Π.
- 10μόνο όταν ο Μ.Κ.Δ.
- 11είναι 1.
- 12γ) ΣΩΣΤΗ.
- 13Ακριβώς αυτό σημαίνει ο Μ.Κ.Δ.
- 14ίσος με 1: ο μόνος κοινός διαιρέτης είναι η μονάδα.
- 15δ) ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ.
- 16Η παράσταση αυτή είναι το Ε.Κ.Π.
- 17τους, όχι ο Μ.Κ.Δ.
- 18Σωστό είναι Μ.Κ.Δ.
- 19, γιατί για τον Μ.Κ.Δ.
- 20παίρνουμε τον ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ εκθέτη και τον μέγιστο κοινό διαιρέτη των συντελεστών.
- 21ε) ΣΩΣΤΗ.
- 22Είναι η θεμελιώδης σχέση που συνδέει τα δύο: ό,τι δεν μπαίνει στον έναν, μπαίνει στο άλλο.
- 1
- 3Μεσαίοgg-ekp-m3Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.Λύση βήμα-βήμα
- 1Το μόνο που χρειάζεται παραγοντοποίηση είναι το , όπου η παρένθεση είναι διαφορά τετραγώνων: .
- 2Τα και Γ είναι ήδη σε μορφή γινομένου.
- 3Οι συντελεστές 10, 15 και 20 αναλύονται σε και , οπότε Ε.Κ.Π.
- 4και Μ.Κ.Δ.
- 5.
- 6Ο παράγοντας − υπάρχει και στις τρεις παραστάσεις, με εκθέτες 1, 2 και 3: ο μεγαλύτερος είναι 3 και ο μικρότερος 1.
- 7Ο παράγοντας + υπάρχει μόνο στο , οπότε μπαίνει στο Ε.Κ.Π.
- 8αλλά όχι στον Μ.Κ.Δ.
- 9Άρα Ε.Κ.Π.
- 10και Μ.Κ.Δ.
- 11.
- 12Το συνηθισμένο λάθος εδώ είναι να ξεχάσει κανείς ότι το κρύβει μέσα του τον παράγοντα − , και να συμπεράνει ότι το δεν έχει τίποτα κοινό με τα άλλα δύο.
- 1
- 4Μεσαίοgg-ekp-m1Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.Λύση βήμα-βήμα
- 1Πρώτο βήμα, και είναι το μόνο που έχει δυσκολία: αναλύουμε κάθε παράσταση σε γινόμενο παραγόντων.
- 2Στο βγάζουμε κοινό παράγοντα το 8 και μετά αναγνωρίζουμε διαφορά τετραγώνων: .
- 3Στο βγάζουμε το 12 και μετά αναγνωρίζουμε ανάπτυγμα τετραγώνου: .
- 4Στο Γ βγάζουμε κοινό παράγοντα το : .
- 5Δεύτερο βήμα: αναλύουμε και τους αριθμούς σε πρώτους παράγοντες, όπως κάναμε με τα γράμματα.
- 6Είναι και , οπότε Ε.Κ.Π.
- 7και Μ.Κ.Δ.
- 8.
- 9Τρίτο βήμα: ο παράγοντας υπάρχει και στις τρεις, με εκθέτες 1, 2 και 1, οπότε μπαίνει στο Ε.Κ.Π.
- 10ως και στον Μ.Κ.Δ.
- 11ως .
- 12Ο παράγοντας υπάρχει μόνο στο και ο παράγοντας μόνο στο Γ, οπότε μπαίνουν και οι δύο στο Ε.Κ.Π., όχι όμως στον Μ.Κ.Δ.
- 13Άρα Ε.Κ.Π.
- 14και Μ.Κ.Δ.
- 15.
- 1
- 5Μεσαίοgg-ekp-m2Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.Λύση βήμα-βήμα
- 1Παραγοντοποιούμε καθεμιά.
- 2Το είναι τριώνυμο της μορφής με και , οπότε ψάχνουμε δύο αριθμούς με ΑΘΡΟΙΣΜΑ −5 και ΓΙΝΟΜΕΝΟ 6.
- 3Επειδή το γινόμενο είναι θετικό και το άθροισμα αρνητικό, οι δύο αριθμοί είναι και οι δύο αρνητικοί: είναι το −2 και το −3.
- 4Άρα .
- 5Το είναι διαφορά τετραγώνων: .
- 6Στο Γ βγάζουμε πρώτα κοινό παράγοντα το και μετά αναγνωρίζουμε πάλι διαφορά τετραγώνων: .
- 7Τώρα βλέπουμε ποιοι παράγοντες υπάρχουν πού.
- 8Ο υπάρχει και στις τρεις παραστάσεις, με εκθέτη 1 παντού, άρα είναι ο μόνος κοινός.
- 9Ο υπάρχει μόνο στο .
- 10Ο υπάρχει στα και Γ.
- 11Ο υπάρχει μόνο στο Γ.
- 12Άρα Μ.Κ.Δ.
- 13και Ε.Κ.Π.
- 14.
- 15Πρόσεξε ότι δεν υπάρχουν αριθμητικοί συντελεστές εδώ, οπότε το βήμα των αριθμών παραλείπεται.
- 1
- 6Εύκολοgg-ekp-e2Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.Λύση βήμα-βήμα
- 1Οι δύο παραστάσεις είναι ήδη γραμμένες σε γινόμενο, οπότε δεν χρειάζεται παραγοντοποίηση.
- 2Ξεκινάμε από τους αριθμούς: το 3 και το 5 είναι πρώτοι αριθμοί και διαφορετικοί μεταξύ τους, οπότε Ε.Κ.Π.
- 3και Μ.Κ.Δ.
- 4.
- 5Πάμε στα γράμματα.
- 6Ο παράγοντας υπάρχει μόνο στο , με εκθέτη 2.
- 7Ο παράγοντας υπάρχει μόνο στο , με εκθέτη 1.
- 8ΚΑΝΕΝΑΣ παράγοντας δεν είναι κοινός.
- 9Στο Ε.Κ.Π.
- 10μπαίνουν και οι δύο, οπότε Ε.Κ.Π.
- 11.
- 12Στον Μ.Κ.Δ.
- 13δεν μπαίνει κανένας, οπότε μένει μόνο ο αριθμητικός, δηλαδή Μ.Κ.Δ.
- 14.
- 15Αυτή η περίπτωση αξίζει να μείνει στο μυαλό σου: όταν δύο παραστάσεις δεν έχουν κανέναν κοινό παράγοντα, ο Μ.Κ.Δ.
- 16τους είναι η μονάδα, και ΤΟΤΕ ΜΟΝΟ το Ε.Κ.Π.
- 17τους ισούται με το γινόμενό τους.
- 18Πράγματι, .
- 19Ακριβώς αυτό βρήκαμε.
- 1
- 7Εύκολοgg-ekp-e1Δίνονται τα μονώνυμα και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1Δουλεύουμε χωριστά τους αριθμούς και χωριστά κάθε μεταβλητή.
- 2Ξεκινάμε από τους συντελεστές 8, 12 και 20, και τους αντιμετωπίζουμε ΑΚΡΙΒΩΣ όπως τα γράμματα: τους αναλύουμε σε γινόμενο πρώτων παραγόντων.
- 3Είναι και .
- 4Για το Ε.Κ.Π.
- 5παίρνουμε όλους τους παράγοντες με τον μεγαλύτερο εκθέτη, δηλαδή Ε.Κ.Π.
- 6.
- 7Για τον Μ.Κ.Δ.
- 8μόνο τους κοινούς με τον μικρότερο, δηλαδή Μ.Κ.Δ.
- 9.
- 10Για το οι εκθέτες είναι 3, 2 και 4: ο μεγαλύτερος είναι 4 και ο μικρότερος 2.
- 11Για το οι εκθέτες είναι 2, 1 και 3: ο μεγαλύτερος είναι 3 και ο μικρότερος 1.
- 12Το ω χρειάζεται προσοχή: εμφανίζεται στα και , αλλά ΛΕΙΠΕΙ από το Γ.
- 13Επειδή δεν είναι κοινός παράγοντας και των τριών, μπαίνει στο Ε.Κ.Π.
- 14με τον μεγαλύτερο εκθέτη 3, αλλά ΔΕΝ μπαίνει καθόλου στον Μ.Κ.Δ.
- 15Άρα Ε.Κ.Π.
- 16και Μ.Κ.Δ.
- 17.
- 18Θυμήσου τον κανόνα: στο Ε.Κ.Π.
- 19μπαίνουν ΟΛΟΙ οι παράγοντες με τον μεγαλύτερο εκθέτη, στον Μ.Κ.Δ.
- 20μόνο οι ΚΟΙΝΟΙ με τον μικρότερο.
- 1
✏️Προτεινόμενες προς λύση
Δοκίμασε μόνος σου — η λύση εμφανίζεται όταν την ζητήσεις.
- 1Δύσκολοgg-ekp-h1Δύο παραστάσεις και έχουν Μ.Κ.Δ. και Ε.Κ.Π. . Αν , να βρεις τη .
- 2Μεσαίοgg-ekp-m4Δίνονται οι παραστάσεις και . α) Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους. β) Να επαληθεύσεις ότι ισχύει Ε.Κ.Π. · Μ.Κ.Δ. .
- 3Μεσαίοgg-ekp-m2Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.
- 4Μεσαίοgg-ekp-m1Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.
- 5Μεσαίοgg-ekp-m3Δίνονται οι παραστάσεις και . Να βρεις το Ε.Κ.Π. και τον Μ.Κ.Δ. τους.
🧩Μεθοδολογίες — πώς λύνω κάθε τύπο
Πάτα κάθε μέθοδο για να δεις πότε εφαρμόζεται και τα βήματα.
Πότε
Όταν ζητείται ο ΜΚΔ αλγεβρικών παραστάσεων.
Βήματα
- 1Ανάλυσε κάθε παράσταση σε γινόμενο πρώτων παραγόντων (παραγοντοποίηση).
- 2Κράτα μόνο τους ΚΟΙΝΟΥΣ παράγοντες.
- 3Πάρε κάθε κοινό παράγοντα με τον ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ εκθέτη και πολλαπλασίασέ τους.
Παράδειγμα
Για και : (κοινοί 4, , ).
📝Φυλλάδιο εξάσκησης
📝 Φυλλάδιο — 9 ασκήσεις προς λύση
- 1Να βρεις τον ΜΚΔ(, ).
- 2Να βρεις το ΕΚΠ(, ).
- 3Να βρεις τον ΜΚΔ(, ).
- 4Να βρεις το ΕΚΠ(, ).
- 5Να βρεις .
- 6Να βρεις το .
- 7Να βρεις .
- 8Να βρεις το .
- 9Αν και , να βρεις το γινόμενο Α · Β.
🚀Πάμε παρακάτω — ασκήσεις αυξημένης δυσκολίας
Προσπάθησε πρώτα μόνος σου — μετά άνοιξε την πλήρη λύση.
🔥Προχωρημένες1 ασκήσεις
1
Να βρεις τον ΜΚΔ και το ΕΚΠ των παραστάσεων και .
💎Πολύ δύσκολες2 ασκήσεις
1
Δίνονται και . Να βρεις ΜΚΔ και ΕΚΠ.
2
Αν και , να βρεις το ΕΚΠ(Α, Β).
🏛️Θέματα τύπου Πανελληνίων1 θέματα
Θ1
Δίνονται και .
α) Να παραγοντοποιήσεις τις Α και Β.
β) Να βρεις τον ΜΚΔ(Α, Β).
γ) Να βρεις το ΕΚΠ(Α, Β).
📝Διαγωνίσματα
Δούλεψέ το σαν κανονικό διαγώνισμα — μετά άνοιξε τις πλήρεις λύσεις. Εκτυπώνεται καθαρό (χωρίς λύσεις).
📝 Διαγώνισμα §1.8 — ΕΚΠ & ΜΚΔ αλγεβρικών παραστάσεων
Ύλη: §1.8Διάρκεια: 15΄
ΘΕΜΑ Α
Χαρακτήρισε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λάθος.
α) Ο ΜΚΔ παίρνει τους κοινούς παράγοντες με τον μικρότερο εκθέτη.
β) Το ΕΚΠ παίρνει μόνο τους κοινούς παράγοντες.
γ) Ισχύει .
ΘΕΜΑ Β
Δίνονται και .
α) Να βρεις τον ΜΚΔ(Α, Β).
β) Να βρεις το ΕΚΠ(Α, Β).
ΘΕΜΑ Γ
Δίνονται και .
α) Να τις παραγοντοποιήσεις.
β) Να βρεις τον ΜΚΔ και το ΕΚΠ.
Πηγή: Σχολικό βιβλίο (ΙΤΥΕ «Διόφαντος») + μεθοδολογία/ασκήσεις βασισμένες σε ΙΕΠ & Πανελλήνιες
🧠 Τεστάρισε την έννοια
Quiz με άμεσο feedback — μετράει στην εικόνα δεξιοτήτων σου.