Να κάνεις τις πράξεις: −(−4xy)−{−2[−3y(−x)]}−5(−x)y
ΛύσηΔουλεύω από μέσα προς τα έξω, προσέχοντας τα πρόσημα. Πρώτος όρος: −(−4xy)=4xy. Μέσα στις αγκύλες: −3y(−x)=3xy, οπότε −2[3xy]=−6xy και −{−6xy}=6xy. Τρίτος όρος: −5(−x)y=5xy. Προσθέτω τα όμοια μονώνυμα: 4xy+6xy+5xy=15xy.
1.3 Πολυώνυμα - Πρόσθεση και αφαίρεση πολυωνύμων
2.
Να κάνεις τις πράξεις: 3α(α2−2)−4α+2(α2−1)−3α2(1+α)
ΛύσηΚάνω πρώτα τους πολλαπλασιασμούς: 3α(α2−2)=3α3−6α, έπειτα 2(α2−1)=2α2−2 και −3α2(1+α)=−3α2−3α3. Η παράσταση γίνεται 3α3−6α−4α+2α2−2−3α2−3α3. Ομαδοποιώ τους όμοιους όρους: οι όροι α3 δίνουν 3α3−3α3=0, οι όροι α2 δίνουν 2α2−3α2=−α2, οι όροι α δίνουν −6α−4α=−10α. Αποτέλεσμα: −α2−10α−2.
1.4 Πολλαπλασιασμός πολυωνύμων
3.
Να κάνεις τις πράξεις:
α)3α(α2−2)
ΛύσηΠολλαπλασιάζω το 3α με κάθε όρο: 3α⋅α2−3α⋅2=3α3−6α.
β)−2x(x2+3x−1)
ΛύσηΠροσοχή στα πρόσημα, ο παράγοντας είναι αρνητικός: −2x⋅x2−2x⋅3x−2x⋅(−1)=−2x3−6x2+2x.
4.
Να κάνεις τις πράξεις και να απλοποιήσεις: 2α(α2−3)+4(α2−1)−5α2
ΛύσηΚάνω πρώτα τους πολλαπλασιασμούς: 2α(α2−3)=2α3−6α και 4(α2−1)=4α2−4. Η παράσταση γίνεται 2α3−6α+4α2−4−5α2. Συγκεντρώνω τους όμοιους όρους: οι όροι με α2 δίνουν 4α2−5α2=−α2. Άρα το αποτέλεσμα είναι 2α3−α2−6α−4.
1.5 Αξιοσημείωτες ταυτότητες
5.
Αν x+y=13, να υπολογίσεις την τιμή της παράστασης A=(x−y)2+4xy.
ΛύσηΑναπτύσσω το τετράγωνο: (x−y)2=x2−2xy+y2. Άρα A=x2−2xy+y2+4xy=x2+2xy+y2,που είναι ακριβώς το ανάπτυγμα του (x+y)2. Επομένως A=(x+y)2=132=169 — χωρίς να χρειαστεί να βρω τα x και y χωριστά.
6.
Αν x+y=5 και xy=6, να βρεις:
α)το x2+y2
ΛύσηΑπό την ταυτότητα (x+y)2=x2+2xy+y2εˊχω25=x2+y2+2⋅6, άρα x2+y2=25−12=13.
β)το (x−y)2
ΛύσηΕίναι (x−y)2=x2−2xy+y2=13−12=1.
7.
Να εξηγήσεις γιατί ισχύει α2−10αβ+25β2≥0 για κάθε πραγματική τιμή των α, β.
ΛύσηΑναγνωρίζω το ανάπτυγμα τέλειου τετραγώνου: α2−10αβ+25β2=α2−2⋅α⋅5β+(5β)2=(α−5β)2. Κάθε τετράγωνο πραγματικού αριθμού είναι μεγαλύτερο ή ίσο του μηδενός, άρα (α−5β)2≥0 για κάθε α, β — με την ισότητα να ισχύει μόνο όταν α=5β.
1.6 Παραγοντοποίηση αλγεβρικών παραστάσεων
8.
Να παραγοντοποιήσεις την παράσταση: 3α2β2−9α2β3+12α3β2
ΛύσηΒρίσκω τον μεγαλύτερο κοινό παράγοντα όλων των όρων: για τους συντελεστές είναι το 3, για τα γράμματα το α2β2. Βγάζω κοινό παράγοντα το 3α2β2: 3α2β2−9α2β3+12α3β2=3α2β2(1−3β+4α). Έλεγχος με επιμεριστική: 3α2β2⋅1=3α2β2,3α2β2⋅(−3β)=−9α2β3,3α2β2⋅4α=12α3β2.
1.9 Ρητές αλγεβρικές παραστάσεις
9.
Να απλοποιήσεις την παράσταση: α3−2α2+4α−8α4−16
ΛύσηΠαραγοντοποιώ αριθμητή και παρονομαστή. Αριθμητής: α4−16=(α2)2−42=(α2−4)(α2+4)=(α−2)(α+2)(α2+4). Παρονομαστής, με ομαδοποίηση: α3−2α2+4α−8=α2(α−2)+4(α−2)=(α−2)(α2+4). Ο παρονομαστής μηδενίζεται μόνο για α=2 (το α2+4 είναι πάντα θετικό), άρα για α=2 απλοποιώ το κοινό (α−2)(α2+4): το κλάσμα ισούται με α+2.
1.10 Πράξεις ρητών παραστάσεων
10.
Να κάνεις τις πράξεις: x2+x3−x2−12+x2−x1
ΛύσηΠαραγοντοποιώ τους παρονομαστές: x2+x=x(x+1),x2−1=(x−1)(x+1),x2−x=x(x−1). Το ΕΚΠ είναι x(x−1)(x+1), με x=0,1,−1. Μετατρέπω σε ομώνυμα: ο πρώτος όρος γίνεται 3(x−1), ο δεύτερος −2x και ο τρίτος (x+1),οˊλα με παρονομαστή x(x−1)(x+1). Αριθμητής: 3x−3−2x+x+1=2x−2=2(x−1). Απλοποιώ το (x−1) και ο παρονομαστής που μένει είναι x(x+1)=x2+x. Το αποτέλεσμα είναι x2+x2.
✏️ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ
Χωρίς λύσεις — για την τάξη ή για το σπίτι.
1.2 Μονώνυμα - Πράξεις με μονώνυμα
1.
Να βρεις τις τιμές των φυσικών αριθμών λ και μ, ώστε η αλγεβρική παράσταση 2⋅α2λ−1⋅x2−4⋅αλ+2⋅x6−2μ να είναι μονώνυμο. Ποιο είναι τότε το μονώνυμο;
2.
Να βρεις τα λ, μ, ν ώστε τα μονώνυμα (−2λ+1)⋅xν+1⋅y5−μ και (3λ−4)⋅x2ν−1⋅yμ+1 να είναι αντίθετα.
1.3 Πολυώνυμα - Πρόσθεση και αφαίρεση πολυωνύμων
3.
Δίνονται τα πολυώνυμα P(x)=2x−1 και Q(x)=−3x+2. Να υπολογίσεις την τιμή της παράστασης 2⋅P(12+1)−Q(1−27)−3.
4.
Δίνονται τα πολυώνυμα B(x)=x2+2 και Γ(x)=λx2−(2x−3)2. Να βρεις για ποια τιμή του λ το πολυώνυμο Β(x) + Γ(x) είναι πρώτου βαθμού.
1.4 Πολλαπλασιασμός πολυωνύμων
5.
Να κάνεις τις πράξεις: x(x2−5)−(x+2)(x2+1)
6.
Να αποδείξεις ότι το πολυώνυμο P(x)=2(2x−1)2−(4x−3)2+8x(x−2) είναι σταθερό, δηλαδή ότι η τιμή του δεν εξαρτάται από το x.
7.
Να γράψεις κατά τις φθίνουσες δυνάμεις του x το πολυώνυμο P(x)=(3x+1)(−3x−1)−(x−2)(−x−2)−4x(−x−1).
8.
Να κάνεις τις πράξεις: x(x2−3)−(x+1)[x2−(2−x)]−5x2
1.5 Αξιοσημείωτες ταυτότητες
9.
Αν α+β+γ=3 και α2+β2+γ2=13, να βρεις την τιμή της παράστασης αβ+βγ+γα. (Υπόδειξη: γράψε α+β+γ=(α+β)+γ και ύψωσε στο τετράγωνο.)
10.
Με τη βοήθεια των ταυτοτήτων να υπολογίσεις:
α)512
β)1032 − 972
11.
Αν ισχύει 2(α2+β2)=(α+β)2, να αποδείξεις ότι α=β.
12.
Να αποδείξεις την ισότητα: (2α+β)2−(2α−β)2=αβ
13.
Αν x+x1=3, να υπολογίσεις τις τιμές των παραστάσεων:
α)x2+x21
β)x4+x41
1.6 Παραγοντοποίηση αλγεβρικών παραστάσεων
14.
Να παραγοντοποιήσεις την παράσταση: (α2−9)2−(α+3)2
15.
Να παραγοντοποιήσεις την παράσταση: x3−7x+6. (Υπόδειξη: γράψε −7x=−x−6x.)
1.9 Ρητές αλγεβρικές παραστάσεις
16.
Να βρεις για ποιες τιμές του x ορίζεται η παράσταση x2−4x2−5x+6 και να την απλοποιήσεις.