📖Θεωρία
Αναλυτική εξήγηση των εννοιών της παραγράφου
Β΄ Γυμνασίου · Κεφ. 3 - Συναρτήσεις
§3.4 Η συνάρτηση y = αx + β
📈Γραφική παράσταση
- •Η γραφική παράσταση της συνάρτησης (με ) είναι μια ευθεία παράλληλη προς διέρχεται από το σημείο (0, β) του άξονα y'y.
- •Ο αριθμός α λέγεται κλίση της ευθείας . Ο αριθμός β λέγεται σταθερός όρος (το σημείο τομής με τον άξονα y'y).
🔄Η γενική μορφή αx + βy = γ
- •Κάθε εξίσωση της μορφής (με ή ) παριστάνει ευθεία στο επίπεδο.
- •Η εξίσωση (σταθερά) παριστάνει ευθεία παράλληλη προς τον άξονα x'x. Ειδικά, είναι ο άξονας x'x.
- •Η εξίσωση (σταθερά) παριστάνει ευθεία παράλληλη προς τον άξονα y'y. Ειδικά, είναι ο άξονας y'y.
✖️Σημεία τομής με τους άξονες
- •Για τομή με x'x θέτουμε και βρίσκουμε το .
- •Για τομή με y'y θέτουμε και βρίσκουμε το .
🎯Θέμα Α — έλεγχος θεωρίας
1Σωστό / Λάθος
Στην ο σταθερός όρος είναι .
2Σωστό / Λάθος
Η ευθεία με διέρχεται από την αρχή .
3Πολλαπλής επιλογής
Σε ποιο σημείο τέμνει η τον άξονα των ;
4Πολλαπλής επιλογής
Σε ποιο σημείο τέμνει η τον άξονα των ;
5Πολλαπλής επιλογής
Ποια είναι η κλίση της ευθείας ;
💡Λυμένες ασκήσεις βήμα-βήμα
Δες πώς εφαρμόζεται η θεωρία — κάθε βήμα δείχνει την έννοια που χρησιμοποιείται.
- 1Μεσαίοgb-3.4-m2Να βρεις την εξίσωση ευθείας με κλίση 3 που διέρχεται από το . Σε ποια σημεία τέμνει τους άξονες;Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1. Από Α:
- 2. Εξίσωση: . Τομές:
- 3.
- 4.
- 1
- 2Μεσαίοgb-3.4-m8Ένα εργοστάσιο κατασκευάζει ηλεκτρονικούς υπολογιστές με κόστος 200 ευρώ το τεμάχιο. Επίσης πληρώνει 100 ευρώ την ημέρα για την ενοικίαση μιας αποθήκης. α) Να εκφράσεις το συνολικό ημερήσιο κόστος ως συνάρτηση του αριθμού των υπολογιστών που κατασκευάζει ημερησίως. β) Πόσο κοστίζει μια ημέρα με 15 υπολογιστές; γ) Πόσους υπολογιστές έφτιαξε μια ημέρα που κόστισε 5.300 ευρώ;Λύση βήμα-βήμα
- 1α) Το ενοίκιο της αποθήκης πληρώνεται είτε φτιαχτούν δέκα υπολογιστές είτε κανένας: είναι ο σταθερός όρος.
- 2Το κόστος των υπολογιστών είναι 200 ευρώ για τον καθένα, δηλαδή συνολικά.
- 3Άρα .
- 4β) Για : ευρώ.
- 5γ) Λύνουμε την εξίσωση .
- 6Μεταφέρουμε το 100 και έχουμε , οπότε υπολογιστές.
- 7Έλεγχος: , σωστό.
- 1
- 3Μεσαίοgb-3.4-m4Δίνεται η συνάρτηση . α) Πόσο είναι το για και 5; β) Αν για το ισχύει , ανάμεσα σε ποιες τιμές κινείται το ;Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:
- 1α) Αντικαθιστούμε, προσέχοντας το αρνητικό πρόσημο της κλίσης.
- 2Για : .
- 3Για : .
- 4Για : .
- 5Για : .
- 6β) Η κλίση είναι ΑΡΝΗΤΙΚΗ, οπότε όσο μεγαλώνει το , τόσο ΜΙΚΡΑΙΝΕΙ το .
- 7Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη τιμή του αντιστοιχεί στη μικρότερη τιμή του και το αντίστροφο.
- 8Η μικρότερη τιμή του είναι −2 και δίνει τη μεγαλύτερη τιμή του , που είναι 8.
- 9Η μεγαλύτερη τιμή του είναι 5 και δίνει τη μικρότερη τιμή του , που είναι −13.
- 10Άρα το κινείται ανάμεσα στο −13 και στο 8, δηλαδή .
- 11Η συνηθισμένη παγίδα είναι να αντιστοιχίσει κανείς το μικρό με το μικρό , όπως γίνεται όταν η κλίση είναι θετική.
- 1
- 4Μεσαίοgb-3.4-m6Μια ευθεία ε τέμνει τους άξονες στα σημεία (3, 0) και (0, 4). Ποια από τις παρακάτω είναι η εξίσωσή της; Α) + = 9, Β) + = 16, Γ) + = 12.Λύση βήμα-βήμα
- 1Ένα σημείο ανήκει σε μια ευθεία όταν οι συντεταγμένες του ΕΠΑΛΗΘΕΥΟΥΝ την εξίσωσή της.
- 2Ο έλεγχος γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο: βάζουμε την τετμημένη στη θέση του και την τεταγμένη στη θέση του , υπολογίζουμε το αριστερό μέλος και το συγκρίνουμε με τον αριθμό του δεξιού.
- 3Δοκιμάζουμε και τα δύο σημεία σε καθεμιά από τις τρεις εξισώσεις.
- 4Α) Για το (3, 0) το αριστερό μέλος δίνει .
- 5Το δεξί μέλος είναι επίσης 9, άρα το σημείο επαληθεύει.
- 6Για το (0, 4) όμως το αριστερό μέλος δίνει .
- 7Το δεξί μέλος είναι 9, άρα το σημείο ΔΕΝ επαληθεύει.
- 8Απορρίπτεται.
- 9Β) Για το (3, 0) το αριστερό μέλος δίνει πάλι 9.
- 10Το δεξί μέλος όμως είναι 16.
- 11Απορρίπτεται αμέσως.
- 12Γ) Για το (3, 0) το αριστερό μέλος δίνει .
- 13Το δεξί μέλος είναι επίσης 12.
- 14Για το (0, 4) δίνει .
- 15Πάλι ίδιο.
- 16Άρα η σωστή απάντηση είναι η Γ.
- 17Κράτα το εξής: δεν αρκεί να επαληθεύεται ΕΝΑ σημείο.
- 18Και οι δύο λάθος επιλογές περνούν από ένα από τα δύο σημεία, η Α από το (3, 0) και η Β από το (0, 4), και ξεσκεπάζονται μόνο όταν δοκιμαστεί και το δεύτερο.
- 19Πρέπει να επαληθεύονται ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ.
- 1
- 5Εύκολοgb-3.4-e1Δίνονται τα σημεία Α(1,3), Β(2,10). Υπολόγισε την απόσταση ΑΒ.Λύση βήμα-βήμα📚 Σχετική θεωρία:, άρα .
- 6Μεσαίοgb-3.4-m10Ένα ορθογώνιο έχει τις πλευρές του πάνω στις ευθείες και . α) Ποιες είναι οι συντεταγμένες των τεσσάρων κορυφών του; β) Ποιο είναι το εμβαδόν του;Λύση βήμα-βήμα
- 1Πρώτα μια παρατήρηση για τις ίδιες τις ευθείες.
- 2Οι και είναι ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ: κάθε σημείο τους έχει την ίδια τεταγμένη, ενώ η τετμημένη παίρνει οποιαδήποτε τιμή.
- 3Οι και είναι ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΕΣ.
- 4Πρόσεξε ότι αυτές οι δύο ΔΕΝ γράφονται στη μορφή : μια κατακόρυφη ευθεία δεν έχει κλίση, γιατί δεν προχωράει καθόλου δεξιά ενώ ανεβαίνει, και για μία τιμή του δίνει άπειρες τιμές του .
- 5Είναι η μόνη περίπτωση ευθείας που δεν χωράει στη μορφή αυτή.
- 6α) Κάθε κορυφή του ορθογωνίου είναι η τομή μιας οριζόντιας με μια κατακόρυφη, οπότε παίρνει την τετμημένη από την κατακόρυφη και την τεταγμένη από την οριζόντια.
- 7Οι τέσσερις συνδυασμοί δίνουν τα σημεία (−2, 2), (1, 2), (1, 3) και (−2, 3).
- 8β) Η μία πλευρά είναι η απόσταση των δύο κατακόρυφων ευθειών, δηλαδή .
- 9Η άλλη είναι η απόσταση των δύο οριζόντιων, δηλαδή .
- 10Άρα το εμβαδόν είναι τετραγωνικές μονάδες.
- 1
- 7Μεσαίοgb-3.4-m3Δίνονται οι ευθείες και . α) Να δείξεις ότι είναι παράλληλες. β) Σε ποιο σημείο τέμνει καθεμιά τον άξονα ΄; γ) Ποια από τις τρεις περνά από την αρχή των αξόνων;Λύση βήμα-βήμα
- 1α) Δύο ευθείες της μορφής είναι παράλληλες όταν έχουν την ΙΔΙΑ κλίση α.
- 2Ο λόγος: η κλίση δείχνει πόσο ανεβαίνει η ευθεία για κάθε βήμα προς τα δεξιά, και αν δύο ευθείες ανεβαίνουν με τον ίδιο ρυθμό δεν πλησιάζουν ποτέ η μία την άλλη, άρα δεν συναντιούνται.
- 3Και οι τρεις εδώ έχουν , οπότε είναι παράλληλες.
- 4β) Ο άξονας ΄ αποτελείται από τα σημεία με , οπότε βάζουμε σε καθεμιά.
- 5Η δίνει , άρα τον τέμνει στο (0, 0).
- 6Η δίνει , άρα στο (0, −1).
- 7Η δίνει , άρα στο (0, 2).
- 8Παρατήρησε ότι η τεταγμένη του σημείου τομής είναι κάθε φορά ακριβώς ο σταθερός όρος β.
- 9γ) Η , γιατί μόνο σε αυτήν είναι .
- 1
- 8Μεσαίοgb-3.4-m9Δίνονται τα σημεία Α(1, 1) και Β(2, 3). α) Να αποδείξεις ότι η απόσταση ΑΒ είναι ίση με . β) Να αποδείξεις ότι η ευθεία με εξίσωση διέρχεται από τα σημεία Α και Β. γ) Πού βρίσκεται η κλίση 2 μέσα στο ορθογώνιο τρίγωνο του ερωτήματος α);Λύση βήμα-βήμα
- 1α) Φέρνουμε από το Α οριζόντια και από το Β κατακόρυφη.
- 2Οι δύο γραμμές συναντιούνται στο σημείο (2, 1) και σχηματίζεται ορθογώνιο τρίγωνο με υποτείνουσα το ΑΒ.
- 3Η οριζόντια κάθετη πλευρά είναι και η κατακόρυφη .
- 4Από το Πυθαγόρειο θεώρημα , άρα .
- 5β) Ένα σημείο ανήκει σε μια ευθεία όταν οι συντεταγμένες του επαληθεύουν την εξίσωσή της.
- 6Για το Α(1, 1) βάζουμε και βρίσκουμε .
- 7Αυτό είναι ακριβώς η τεταγμένη του Α.
- 8Για το Β(2, 3) βάζουμε και βρίσκουμε .
- 9Αυτό είναι ακριβώς η τεταγμένη του Β.
- 10Άρα η ευθεία περνά και από τα δύο σημεία.
- 11γ) Το ίδιο τρίγωνο δείχνει και την κλίση, και αυτό είναι το ωραίο της άσκησης.
- 12Πηγαίνοντας από το Α στο Β προχωράμε 1 μονάδα δεξιά και ανεβαίνουμε 2 μονάδες.
- 13Η κλίση μετράει ακριβώς πόσο ανεβαίνουμε για κάθε μονάδα που προχωράμε δεξιά, δηλαδή 2 προς 1, που κάνει 2.
- 14Ίδιο νούμερο με τον συντελεστή του στην εξίσωση .
- 15Η κατακόρυφη πλευρά διά την οριζόντια είναι η κλίση, ενώ η υποτείνουσα του ίδιου τριγώνου είναι η απόσταση.
- 1
- 9Μεσαίοgb-3.4-m1Να βρεις την εξίσωση ευθείας που έχει κλίση 2 και διέρχεται από το Α(0, 1). Να ελέγξεις αν διέρχεται και από το Β(3, 8).Λύση βήμα-βήμα
- 1Εξίσωση: .
- 2Για : .
- 3Άρα δεν διέρχεται από το Β.
- 1
- 10Μεσαίοgb-3.4-m7Όταν χρησιμοποιούμε ταξί, πληρώνουμε 0,5 ευρώ για τη σημαία και 0,2 ευρώ για κάθε χιλιόμετρο διαδρομής. α) Να βρεις τη συνάρτηση που δίνει το ποσό που θα πληρώσουμε για διαδρομή χιλιομέτρων. β) Πόσο θα πληρώσουμε για διαδρομή 12 χιλιομέτρων; γ) Πόσα χιλιόμετρα κάναμε, αν πληρώσαμε 4,5 ευρώ;Λύση βήμα-βήμα
- 1α) Η σημαία πληρώνεται ΜΙΑ φορά, όσα χιλιόμετρα και αν κάνουμε: είναι ο σταθερός όρος και δεν πολλαπλασιάζεται με τίποτα.
- 2Τα χιλιόμετρα χρεώνονται 0,2 ευρώ το καθένα, δηλαδή 0, ευρώ συνολικά.
- 3Άρα .
- 4β) Για : ευρώ.
- 5γ) Τώρα ξέρουμε το ποσό και ζητάμε τα χιλιόμετρα, οπότε λύνουμε την εξίσωση .
- 6Μεταφέρουμε το 0,5 και έχουμε .
- 7Πολλαπλασιάζουμε και τα δύο μέλη με 10 για να φύγει το δεκαδικό: , οπότε χιλιόμετρα.
- 1
✏️Προτεινόμενες προς λύση
Δοκίμασε μόνος σου — η λύση εμφανίζεται όταν την ζητήσεις.
- 1Δύσκολοgb-ep-h2Η ατμοσφαιρική πίεση (σε atm) μειώνεται με το ύψος (σε km) σύμφωνα με τη συνάρτηση . α) Πόση η πίεση στην επιφάνεια; β) Πόση σε 10 km; γ) Σε ποιο ύψος η πίεση είναι 0,75 atm;
- 2Μεσαίοgb-3.4-m4Δίνεται η συνάρτηση . α) Πόσο είναι το για και 5; β) Αν για το ισχύει , ανάμεσα σε ποιες τιμές κινείται το ;
- 3Μεσαίοgb-3.4-m2Να βρεις την εξίσωση ευθείας με κλίση 3 που διέρχεται από το . Σε ποια σημεία τέμνει τους άξονες;
- 4Μεσαίοgb-3.4-m6Μια ευθεία ε τέμνει τους άξονες στα σημεία (3, 0) και (0, 4). Ποια από τις παρακάτω είναι η εξίσωσή της; Α) + = 9, Β) + = 16, Γ) + = 12.
- 5Μεσαίοgb-3.4-m3Δίνονται οι ευθείες και . α) Να δείξεις ότι είναι παράλληλες. β) Σε ποιο σημείο τέμνει καθεμιά τον άξονα ΄; γ) Ποια από τις τρεις περνά από την αρχή των αξόνων;
- 6Μεσαίοgb-3.4-m7Όταν χρησιμοποιούμε ταξί, πληρώνουμε 0,5 ευρώ για τη σημαία και 0,2 ευρώ για κάθε χιλιόμετρο διαδρομής. α) Να βρεις τη συνάρτηση που δίνει το ποσό που θα πληρώσουμε για διαδρομή χιλιομέτρων. β) Πόσο θα πληρώσουμε για διαδρομή 12 χιλιομέτρων; γ) Πόσα χιλιόμετρα κάναμε, αν πληρώσαμε 4,5 ευρώ;
- 7Μεσαίοgb-3.4-m5Δίνεται η ευθεία με εξίσωση . α) Ποια είναι η κλίση της; β) Σε ποιο σημείο τέμνει τον άξονα ΄; γ) Σε ποιο σημείο τέμνει τον άξονα ΄;
- 8Μεσαίοgb-3.4-m10Ένα ορθογώνιο έχει τις πλευρές του πάνω στις ευθείες και . α) Ποιες είναι οι συντεταγμένες των τεσσάρων κορυφών του; β) Ποιο είναι το εμβαδόν του;
- 9Μεσαίοgb-3.4-m9Δίνονται τα σημεία Α(1, 1) και Β(2, 3). α) Να αποδείξεις ότι η απόσταση ΑΒ είναι ίση με . β) Να αποδείξεις ότι η ευθεία με εξίσωση διέρχεται από τα σημεία Α και Β. γ) Πού βρίσκεται η κλίση 2 μέσα στο ορθογώνιο τρίγωνο του ερωτήματος α);
- 10Δύσκολοgb-3.4-h3Σε ένα τηλεοπτικό παιχνίδι κάθε παίκτης ξεκινάει έχοντας ως δώρο από την εταιρεία παραγωγής 1.000 ευρώ. Στη συνέχεια πρέπει να απαντήσει σε 20 ερωτήσεις. Σε κάθε σωστή απάντηση κερδίζει 100 ευρώ, ενώ σε κάθε λανθασμένη χάνει 50 ευρώ. Συμβολίζουμε με το πλήθος των σωστών απαντήσεων. α) Να εκφράσεις ως συνάρτηση του το πλήθος ω των λανθασμένων απαντήσεων. β) Να εκφράσεις ως συνάρτηση του το συνολικό ποσό που θα έχει στα χέρια του ο παίκτης όταν τελειώσει το παιχνίδι.
Πηγή: Σχολικό βιβλίο (ΙΤΥΕ «Διόφαντος») + μεθοδολογία/ασκήσεις βασισμένες σε ΙΕΠ & Πανελλήνιες
🧠 Τεστάρισε την έννοια
Quiz με άμεσο feedback — μετράει στην εικόνα δεξιοτήτων σου.